ملزومات و مواد مصرفی۹ شهریور ۱۴۰۵۱۵ دقیقه مطالعه۳ بازدید

لوله ACD چیست؟

لوله ACD یا Acid Citrate Dextrose نوعی لوله خون‌گیری حاوی محلول ضدانعقاد و نگهدارنده است که بیشتر در آزمایش‌های تخصصی که به Whole Blood، سلول‌های زنده یا DNA نیاز دارند استفاده می‌شود. ACD معمولاً از Citric Acid، Sodium Citrate و Dextrose تشکیل شده است. Citrate با کاهش Calcium آزاد از انعقاد جلوگیری می‌کند و Dextrose به‌عنوان یک منبع انرژی به حفظ متابولیسم سلولی کمک می‌کند. این لوله در برخی آزمایش‌های HLA Typing، Immunogenetics، مطالعات سلولی، DNA Testing و Blood Bank کاربرد دارد. دو فرمول شناخته‌شده آن ACD Solution A و ACD Solution B هستند. لوله ACD در بسیاری از سیستم‌ها درپوش زرد دارد، اما هر لوله زردی ACD نیست.

لوله‌های خون‌گیری آزمایشگاهی

لوله ACD چیست؟

کاربرد Acid Citrate Dextrose در آزمایش‌های ژنتیک، HLA و سلولی

پاسخ کوتاه

ACD مخفف Acid Citrate Dextrose است.
حاوی Citrate برای Anticoagulation و Dextrose برای کمک به حفظ سلول‌ها است.
در برخی آزمایش‌های HLA، Immunogenetics، DNA و Cell-based Assays استفاده می‌شود.
دو فرمول رایج آن ACD Solution A و Solution B هستند.
در بسیاری از سیستم‌ها درپوش ACD Tube زرد است.
لوله زرد ACD نباید با SST یا Serum Separator Tube اشتباه گرفته شود.
ACD انتخاب روتین برای CBC، PT/aPTT یا Clinical Chemistry نیست.

ACD چیست؟

ACD مخفف Acid Citrate Dextrose است.

این محلول برای جلوگیری از انعقاد و کمک به حفظ سلول‌های خون طراحی شده است.

ترکیبات اصلی آن معمولاً شامل:

Citric Acid

Sodium Citrate

Dextrose

هستند.

هرکدام از این اجزا نقش متفاوتی دارند.

لوله ACD؛ حاوی Acid Citrate Dextrose برای برخی کاربردهای HLA، ژنتیک و آزمایش‌های سلولی

لوله ACD چیست؟

ACD Tube یک Blood Collection Tube حاوی حجم مشخصی از محلول Acid Citrate Dextrose است.

پس از ورود خون و Mixing مناسب، Citrate موجود در محلول با Calcium برهم‌کنش کرده و Coagulation را مهار می‌کند.

در عین حال Dextrose می‌تواند به‌عنوان Substrate متابولیک برای سلول‌ها عمل کند.

به همین دلیل ACD برای بعضی کاربردهایی که حفظ Cellular Integrity یا Viability اهمیت دارد مفید است.

ترکیبات ACD چه کاری انجام می‌دهند؟

Sodium Citrate

با کاهش Calcium یونیزه در دسترس، Coagulation Cascade را مهار می‌کند.

Citric Acid

در تنظیم فرمولاسیون و شرایط شیمیایی محلول نقش دارد.

Dextrose

Dextrose همان Glucose است و می‌تواند به‌عنوان منبع انرژی برای سلول‌ها مورد استفاده قرار گیرد. وجود Dextrose یکی از تفاوت‌های مهم ACD با Sodium Citrate ساده است.

ACD چگونه از انعقاد جلوگیری می‌کند؟

Calcium برای بسیاری از مراحل Coagulation Cascade ضروری است.

Citrate موجود در ACD با Calcium کمپلکس تشکیل داده و مقدار Calcium آزاد را کاهش می‌دهد.

در نتیجه:

Coagulation Cascade ↓ → Fibrin Formation ↓ → Clot Formation ↓

و نمونه به شکل Whole Blood Anticoagulated باقی می‌ماند.

چرا داخل ACD دکستروز وجود دارد؟

سلول‌های خون پس از نمونه‌گیری فوراً از نظر متابولیک غیرفعال نمی‌شوند.

Dextrose می‌تواند به‌عنوان منبع انرژی در اختیار سلول‌ها قرار گیرد.

این ویژگی در برخی کاربردهایی که حفظ سلول‌ها اهمیت دارد، یکی از دلایل استفاده از ACD است.

البته وجود Dextrose به این معنی نیست که نمونه برای مدت نامحدود پایدار می‌ماند؛ زمان و دمای انتقال همچنان اهمیت زیادی دارند.

لوله ACD چه رنگی است؟

در بسیاری از سیستم‌های Blood Collection، ACD Tube با:

Yellow Top

شناخته می‌شود.

اما رنگ زرد به‌هیچ‌وجه برای شناسایی Tube کافی نیست.

روی Label باید صراحتاً عبارتی مانند:

ACD Solution A

یا:

ACD Solution B

وجود داشته باشد.

آیا هر لوله زردی ACD است؟

خیر.

این یکی از مهم‌ترین نکات مربوط به لوله ACD است.

لوله‌های زرد یا طلایی ممکن است بسته به سازنده شامل:

ACD

SST

Clot Activator + Gel

Additiveهای دیگر

باشند.

بنابراین:

Yellow Cap ≠ ACD

مگر اینکه Additive روی Label تأیید شود.

ACD Solution A چیست؟

یکی از دو فرمول شناخته‌شده ACD: Solution A است.

این محلول حاوی نسبت مشخصی از:

Trisodium Citrate

Citric Acid

Dextrose

است.

Tube حاوی ACD-A برای حجم مشخصی از خون طراحی شده است و باید Draw Volume توصیه‌شده رعایت شود.

ACD Solution B چیست؟

ACD Solution B فرمول دیگری از Acid Citrate Dextrose است.

تفاوت Solution A و B عمدتاً در غلظت اجزای محلول و نسبت Additive به خون است.

بنابراین ACD-A و ACD-B را نباید صرفاً به دلیل داشتن نام ACD جایگزین مستقیم یکدیگر کرد.

تفاوت ACD Solution A و Solution B چیست؟

ویژگی	ACD Solution A	ACD Solution B
ترکیبات اصلی	Citrate + Citric Acid + Dextrose	Citrate + Citric Acid + Dextrose
غلظت ترکیبات	فرمول A	فرمول B، غلیظ‌تر
حجم Additive	وابسته به Tube	وابسته به Tube
نسبت خون به Additive	متفاوت	متفاوت
کاربرد	وابسته به Assay	وابسته به Assay
جایگزینی مستقیم	خیر	خیر

برای آزمایش‌های تخصصی باید دقیقاً نوع ACD درخواست‌شده توسط Laboratory Protocol استفاده شود.

لوله ACD برای چه آزمایش‌هایی استفاده می‌شود؟

ACD بیشتر در Specialized Laboratory Workflows دیده می‌شود.

بسته به روش می‌تواند در:

HLA Typing

Immunogenetics

Histocompatibility Testing

برخی DNA Tests

بعضی Paternity/Relationship Tests

Cell-based Assays

بعضی Cytogenetic Applications

Blood Banking

Cell Processing

استفاده شود.

اما برای هر کدام باید Sample Requirement همان آزمایش بررسی شود.

کاربرد ACD در HLA Typing

یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای ACD در: HLA / Histocompatibility Testing است.

HLA Typing می‌تواند برای مواردی مانند:

Organ Transplantation

Hematopoietic Stem Cell Transplantation

Donor Matching

Immunogenetics

انجام شود.

نوع Sample موردنیاز به روش HLA Testing بستگی دارد.

چرا ACD در HLA کاربرد دارد؟

در برخی HLA Workflows علاوه بر DNA، ممکن است کیفیت سلول‌ها نیز اهمیت داشته باشد.

ACD با جلوگیری از Coagulation و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای برخی Cellular Applications می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

اما روش‌های مدرن Molecular HLA Typing ممکن است Sample Typeهای دیگری مانند EDTA Blood را نیز بپذیرند.

بنابراین: HLA = الزاماً ACD نیست.

پروتکل همان آزمایشگاه تعیین‌کننده است.

ACD در Histocompatibility Laboratory

در Histocompatibility Laboratory ممکن است نمونه برای:

HLA Typing

Crossmatch

Antibody Testing

Cellular Testing

استفاده شود.

هرکدام از این آزمایش‌ها می‌توانند Sample Requirement متفاوتی داشته باشند.

در برخی Cell-based Crossmatchها حفظ سلول‌های مناسب اهمیت زیادی دارد.

به همین دلیل نوع Anticoagulant اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

ACD در DNA Testing

ACD Whole Blood می‌تواند منبع DNA باشد.

WBCهای موجود در نمونه حاوی Genomic DNA هستند و پس از Extraction می‌توان DNA را برای بعضی Molecular Tests استفاده کرد.

اما در بسیاری از آزمایشگاه‌های ژنتیک:

EDTA Whole Blood

نمونه رایج‌تر و ساده‌تری برای DNA Extraction است.

ACD بهتر است یا EDTA برای DNA؟

برای بسیاری از Routine Molecular Genetic Tests:

EDTA

انتخاب رایج‌تری است.

اما ACD می‌تواند در برخی Specialized Workflows مناسب باشد.

ویژگی	ACD	EDTA
DNA Extraction	قابل استفاده	بسیار رایج
Cell Viability	مناسب در برخی کاربردها	کمتر مناسب برای بعضی Cell-based Tests
CBC	انتخاب روتین نیست	استاندارد
HLA	در برخی روش‌ها بسیار کاربردی	در Molecular HLA نیز رایج
PCR	بسته به روش	بسیار رایج
Dextrose	دارد	ندارد

ACD در Paternity Testing

در برخی Relationship یا Paternity Testing Protocolها می‌توان از ACD Blood برای استخراج DNA استفاده کرد.

اما امروزه Sample Typeهای دیگری مانند:

EDTA Blood

Buccal Swab

نیز بسیار رایج هستند.

بنابراین ACD الزام عمومی Paternity Testing نیست.

ACD در آزمایش‌های سلولی

یکی از ویژگی‌های مهم ACD این است که برای برخی آزمایش‌هایی که Whole Blood یا سلول‌ها موردنیاز هستند مناسب است.

برای مثال در برخی:

Cell Isolation Procedures

Functional Assays

Immunological Studies

Research Applications

ممکن است ACD انتخاب شود.

نوع Anticoagulant می‌تواند روی عملکرد سلول‌ها اثر بگذارد، بنابراین باید همان Anticoagulant Validate‌شده استفاده شود.

ACD در PBMC Isolation

PBMC مخفف Peripheral Blood Mononuclear Cells است.

این گروه شامل عمدتاً:

Lymphocytes

Monocytes

است.

برای برخی Research یا Immunology Workflows، PBMCها از Whole Blood جدا می‌شوند.

ACD می‌تواند در بعضی پروتکل‌های PBMC Isolation مورد استفاده قرار گیرد.

چرا Anticoagulant در PBMC Isolation مهم است؟

اگر خون Clot شود، تعداد زیادی از سلول‌ها در Clot گرفتار می‌شوند.

از طرف دیگر Anticoagulant می‌تواند روی:

Viability

Activation

Surface Markers

Cellular Function

اثر داشته باشد.

بنابراین انتخاب بین:

ACD

Heparin

EDTA

به Downstream Application بستگی دارد.

ACD در Cytogenetics

ACD ممکن است در برخی Cytogenetic یا Cell-based Protocolها قابل استفاده باشد، اما برای Peripheral Blood Karyotype روتین در بسیاری از آزمایشگاه‌ها:

Sodium Heparinized Whole Blood

انتخاب رایج‌تری است.

بنابراین ACD نباید به‌طور خودکار جایگزین Sodium Heparin برای Karyotyping شود.

برای کاریوتایپ ACD بهتر است یا Sodium Heparin؟

برای Routine Peripheral Blood Lymphocyte Culture معمولاً Sodium Heparin بسیار رایج است.

اگر آزمایشگاه Cytogenetics پروتکل خود را با Sodium Heparin Validate کرده باشد، بهتر است همان نمونه دریافت شود.

ACD تنها در صورتی باید جایگزین شود که Laboratory Protocol آن را تأیید کرده باشد.

ACD در Blood Bank

ACD از نظر تاریخی و فنی ارتباط نزدیکی با Blood Preservation دارد.

ترکیب:

Citrate + Dextrose

امکان Anticoagulation و حمایت متابولیک از سلول‌ها را فراهم می‌کند.

در Blood Banking امروزی محلول‌های نگهدارنده مختلف و پیشرفته‌تری نیز وجود دارند و انتخاب سیستم به نوع Blood Component و Collection System بستگی دارد.

تفاوت ACD و Sodium Citrate چیست؟

هر دو حاوی Citrate هستند، اما کاربردشان یکسان نیست.

ویژگی	ACD	Sodium Citrate Coagulation Tube
Citrate	دارد	دارد
Dextrose	دارد	ندارد
Citric Acid	دارد	بسته به فرمول خیر
کاربرد اصلی	Specialized cellular/HLA	Coagulation
PT/aPTT	انتخاب روتین نیست	استاندارد
HLA	در برخی روش‌ها	معمولاً انتخاب اصلی نیست
Cell Preservation	مناسب‌تر در برخی Workflows	هدف اصلی نیست

تفاوت ACD و Sodium Heparin چیست؟

هر دو می‌توانند برای حفظ Whole Blood بدون Clot استفاده شوند، اما مکانیسم متفاوتی دارند.

ACD

با Citrate و کاهش Calcium عمل می‌کند و Dextrose نیز دارد.

Sodium Heparin

از طریق Antithrombin Coagulation را مهار می‌کند.

ویژگی	ACD	Sodium Heparin
مکانیسم	Citrate/Ca²⁺	Antithrombin
Dextrose	دارد	ندارد
HLA	در برخی Workflows	در برخی Workflows
Cytogenetics	بعضی کاربردها	بسیار رایج برای Karyotype
PCR	قابل استفاده در روش‌های مناسب	خطر PCR Inhibition
Cell-based Assays	کاربرد دارد	کاربرد دارد

تفاوت ACD و EDTA چیست؟

EDTA Calcium را به‌شدت Chelate می‌کند و برای CBC و بسیاری از Molecular Tests بسیار رایج است.

ACD برای بعضی Specialized Cellular Applications مزایای بیشتری دارد.

بنابراین:

CBC → EDTA

Routine Molecular DNA → اغلب EDTA

بعضی HLA/Cellular Workflows → ACD

Peripheral Blood Karyotype → اغلب Sodium Heparin

تفاوت ACD و SST چیست؟

این دو کاملاً متفاوت هستند، حتی اگر هر دو در بعضی سیستم‌ها درپوش زرد داشته باشند.

ویژگی	ACD	SST
Anticoagulant	بله	خیر
Clot Formation	جلوگیری می‌شود	لازم است
نمونه	Whole Blood/Plasma	Serum
Dextrose	دارد	خیر
Separator Gel	معمولاً خیر	بله
HLA/Cellular Tests	بعضی کاربردها	معمولاً خیر
Chemistry	انتخاب روتین نیست	بسیار رایج

این یکی از مهم‌ترین دلایل عدم اعتماد صرف به رنگ Tube است.

آیا ACD برای CBC مناسب است؟

به‌طور روتین خیر.

برای CBC، EDTA Whole Blood استاندارد و رایج‌تر است.

ACD باعث Dilution نمونه می‌شود و برای Hematology Routine طراحی نشده است.

آیا ACD برای PT و PTT مناسب است؟

خیر.

برای:

INR

aPTT

از Sodium Citrate Coagulation Tube با نسبت استاندارد مناسب استفاده می‌شود.

ACD Composition و نسبت Blood:Additive متفاوتی دارد.

آیا ACD برای Clinical Chemistry مناسب است؟

به‌طور عمومی خیر.

وجود:

Citrate

Dextrose

سایر اجزای ACD

می‌تواند بسیاری از Chemistry Measurements را تحت تأثیر قرار دهد.

برای Routine Chemistry معمولاً Serum یا Lithium Heparin Plasma استفاده می‌شود.

آیا ACD برای Glucose مناسب است؟

وجود Dextrose داخل ACD باعث می‌شود این Tube برای اندازه‌گیری Routine Blood Glucose مناسب نباشد.

این نکته بسیار مهم است.

چون Additive خود حاوی Dextrose است، Sample Matrix برای Glucose Measurement مناسب نیست.

آیا ACD برای Calcium مناسب است؟

خیر.

Citrate با کلسیم Interaction دارد.

بنابراین ACD Sample برای Routine Calcium Measurement مناسب نیست.

آیا ACD برای PCR مناسب است؟

در برخی Molecular Workflows می‌توان از DNA استخراج‌شده از ACD Blood استفاده کرد.

از این نظر ACD نسبت به Heparin می‌تواند مزیت داشته باشد، زیرا Heparin یک PCR Inhibitor شناخته‌شده است.

اما برای Routine Molecular Genetics، EDTA Blood همچنان بسیار رایج است.

ACD و HLA Molecular Typing

در HLA Typing مدرن روش‌هایی مانند:

PCR-based Typing

Sanger Sequencing

NGS-based HLA Typing

ممکن است استفاده شوند.

برای این روش‌ها DNA با کیفیت مناسب اهمیت دارد.

بسته به آزمایشگاه، DNA می‌تواند از:

ACD Blood

EDTA Blood

استخراج شود.

بنابراین Collection Instruction آزمایشگاه مرجع باید دقیقاً رعایت شود.

آیا ACD برای Flow Cytometry مناسب است؟

در برخی Flow Cytometry و Functional Cellular Assays می‌تواند مناسب باشد.

اما Anticoagulant می‌تواند روی بعضی:

Surface Markers

Cellular Activation

Functional Responses

اثر داشته باشد.

بنابراین Sample Type باید برای همان Assay Validate شده باشد.

لوله ACD بعد از خون‌گیری چگونه مخلوط می‌شود؟

بعد از Collection باید خون و ACD به‌خوبی مخلوط شوند.

این کار با:

Gentle Inversion

طبق دستور سازنده انجام می‌شود.

هدف توزیع یکنواخت Anticoagulant در نمونه است.

آیا ACD Tube را باید Shake کرد؟

خیر.

Shake شدید می‌تواند باعث:

Hemolysis

Foam Formation

Cellular Damage

شود.

در آزمایش‌های Cell-based این مسئله حتی اهمیت بیشتری دارد، زیرا حفظ کیفیت سلول‌ها هدف اصلی است.

Fill Volume در ACD چرا مهم است؟

داخل ACD Tube حجم مشخصی از محلول وجود دارد که برای Draw Volume معینی طراحی شده است.

اگر Tube به‌طور قابل توجهی Underfilled باشد:

ACD : Blood Ratio ↑

و نمونه بیشتر Dilute می‌شود.

همچنین شرایط شیمیایی نمونه تغییر می‌کند.

بنابراین Fill Volume توصیه‌شده سازنده باید رعایت شود.

آیا ACD باعث رقیق شدن نمونه می‌شود؟

بله.

ACD یک Liquid Additive است.

بنابراین اضافه شدن آن به خون باعث مقداری Dilution می‌شود.

این ویژگی یکی از دلایلی است که ACD برای CBC یا بسیاری از Quantitative Chemistry Tests انتخاب روتین نیست.

نمونه ACD را باید سانتریفیوژ کرد؟

این موضوع به کاربرد بستگی دارد.

اگر هدف:

Whole Blood / Cell Isolation

باشد، ممکن است نمونه بدون Centrifugation اولیه استفاده شود.

اگر هدف تهیه:

Plasma

باشد، Centrifugation لازم است.

بنابراین برخلاف SST، Centrifugation جزء ثابت همه ACD Workflows نیست.

شرایط نگهداری نمونه ACD

شرایط نگهداری کاملاً به آزمایش بستگی دارد.

برای Cell-based Tests، عواملی مانند:

Time

Temperature

Transport

Cell Viability

بسیار مهم هستند.

برای DNA-based Tests شرایط ممکن است متفاوت باشد.

بنابراین Laboratory Requirement باید مبنا قرار گیرد.

آیا نمونه ACD را می‌توان فریز کرد؟

اگر هدف حفظ Viable Whole Blood Cells باشد، فریز کردن مستقیم نمونه بدون Cryopreservation Protocol مناسب قابل قبول نیست.

برای Molecular Testing ممکن است DNA ابتدا Extract و سپس تحت شرایط مناسب ذخیره شود.

بنابراین Whole Blood ACD را نباید بدون توجه به کاربرد فریز کرد.

تأخیر در انتقال ACD چه اثری دارد؟

حتی با وجود Dextrose، کیفیت سلول‌ها برای مدت نامحدود حفظ نمی‌شود.

با افزایش زمان ممکن است:

Cell Viability کاهش یابد.

Functional Response تغییر کند.

Cellular Activation رخ دهد.

بعضی Markerها تغییر کنند.

بنابراین برای Cell-based Assays انتقال سریع اهمیت دارد.

Order of Draw و ACD

ACD Tube نیز در صورت Collection هم‌زمان با چند Tube باید طبق SOP و Order of Draw مناسب گرفته شود.

هدف جلوگیری از Additive Carryover است.

به‌خصوص انتقال EDTA، Heparin یا سایر Additiveها به نمونه Cell-based می‌تواند روی Downstream Assay اثر بگذارد.

آیا ACD-A و ACD-B قابل جایگزینی هستند؟

نه لزوماً.

Solution A و Solution B دارای فرمولاسیون و نسبت‌های متفاوت هستند.

اگر یک HLA Laboratory یا Reference Laboratory مشخص کرده باشد:

ACD Solution A

نباید بدون هماهنگی:

ACD Solution B

ارسال شود.

این مسئله هنگام خرید Tube نیز اهمیت دارد.

مزایا و محدودیت‌ها

✅ مزایا

جلوگیری مؤثر از انعقاد خون
دارای Dextrose برای حمایت متابولیک سلول‌ها
مناسب برای برخی HLA و Histocompatibility Workflows
کاربرد در برخی Cell-based Assays
قابل استفاده برای بعضی DNA-based Tests
مناسب برای بعضی PBMC Isolation Protocolها
نسبت به Heparin برای برخی PCR-based Downstream Applications مزیت دارد.

❌ محدودیت‌ها

برای CBC روتین مناسب نیست.
برای PT و aPTT مناسب نیست.
برای Routine Chemistry انتخاب مناسبی نیست.
برای Glucose Measurement مناسب نیست زیرا حاوی Dextrose است.
برای Calcium Measurement مناسب نیست.
Liquid Additive باعث Dilution نمونه می‌شود.
ACD-A و ACD-B الزاماً قابل جایگزینی نیستند.
حفظ سلول‌ها نامحدود نیست و Transport Time اهمیت دارد.
برای Routine Karyotype معمولاً Sodium Heparin رایج‌تر است.

برندهای مطرح لوله ACD

یکی از شناخته‌شده‌ترین تولیدکنندگان ACD Blood Collection Tube:

BD Vacutainer است.

بسته به بازار، تولیدکنندگان دیگری نیز ممکن است ACD Tubes یا سیستم‌های مشابه عرضه کنند.

هنگام مقایسه برندها باید بیش از نام تجاری به:

ACD Solution A/B

Draw Volume

Additive Volume

Tube Dimension

Sterility

Vacuum

توجه کرد.

هنگام خرید لوله ACD به چه نکاتی توجه کنیم؟

فقط نوشتن:

«لوله زرد»

یا حتی:

«لوله ACD»

ممکن است کافی نباشد.

بهتر است مشخص شود:

ACD Solution A یا Solution B

Draw Volume

Additive Volume

Tube Size

Vacuum / Non-vacuum

Sterility

Intended Application

Brand

Catalog Number

Pack Size

Expiration Date

برای مثال:

ACD Solution A Blood Collection Tube – Yellow Top – Vacuum – Draw Volume مشخص – Brand/Catalog Number

درخواست دقیق‌تری است.

ACD-A بخریم یا ACD-B؟

این تصمیم را کاربرد تعیین می‌کند.

اگر آزمایشگاه مرجع یا Kit مشخص کرده:

ACD-A

باید همان محصول تهیه شود.

اگر پروتکل:

ACD-B

را درخواست کرده، تغییر آن بدون Validation مناسب نیست.

بنابراین در ACD Tube برخلاف بسیاری از محصولات عمومی، نوع Solution بخشی از مشخصات اصلی سفارش است.

وکتور چگونه می‌تواند در تأمین لوله ACD کمک کند؟

در وکتور می‌توان درخواست را دقیق ثبت کرد:

ACD Solution A/B + Draw Volume + Tube Size + Application + Brand + Catalog Number

سپس پیشنهاد تأمین‌کنندگان را از نظر:

Solution A یا B

برند

حجم

تعداد در بسته

قیمت

تاریخ انقضا

موجودی

زمان تحویل

مقایسه کرد.

این موضوع به‌خصوص برای ACD اهمیت دارد، زیرا یک پیشنهاد با عنوان «لوله زرد» ممکن است اصلاً ACD نباشد و یک SST دارای Clot Activator و Gel باشد؛ دو Tube که عملکرد آن‌ها تقریباً در جهت مخالف یکدیگر است: ACD از Clot جلوگیری می‌کند، در حالی که SST برای تشکیل Clot طراحی شده است.

💡 تجربه عملی

در آزمایش‌های تخصصی مانند HLA یا Cell-based Testing، بهتر است پذیرش نمونه فقط بر اساس رنگ درپوش انجام نشود.

اگر روی درخواست نوشته شده:

ACD-A

باید روی خود Tube نیز Solution A تأیید شود.

موضوع دوم مربوط به درخواست هم‌زمان چند آزمایش است. برای مثال اگر از یک بیمار هم‌زمان:

HLA/Cellular Test + CBC + Molecular Test + Karyotype

درخواست شده باشد، تلاش برای استفاده از یک Tube برای همه تست‌ها می‌تواند باعث کاهش کیفیت شود.

بسته به پروتکل ممکن است Collection به شکل زیر تفکیک شود:

ACD → HLA/Cellular Application

EDTA → CBC / Molecular Genetics

Sodium Heparin → Cytogenetic Culture

نکته سوم Fill Volume است. چون ACD یک Liquid Additive است، Underfilling علاوه بر تغییر نسبت Anticoagulant به خون، باعث افزایش Dilution Effect نیز می‌شود.

در نهایت برای نمونه‌هایی که قرار است به آزمایشگاه مرجع ارسال شوند، بهتر است قبل از خون‌گیری دقیقاً از آزمایشگاه مقصد پرسیده شود:

ACD-A یا ACD-B؟ چه حجم خون؟ چه دمای انتقال؟ حداکثر زمان قابل قبول تا رسیدن نمونه؟

این کار می‌تواند از Recollection نمونه جلوگیری کند.

سؤالات متداول

ACD چیست؟

ACD مخفف Acid Citrate Dextrose و محلولی حاوی Citrate، Citric Acid و Dextrose است.

لوله ACD چه رنگی است؟

در بسیاری از سیستم‌ها زرد است، اما رنگ به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست.

آیا هر لوله زردی ACD است؟

خیر. SST و بعضی Tubeهای دیگر نیز ممکن است زرد یا طلایی باشند.

تفاوت ACD-A و ACD-B چیست؟

فرمولاسیون و غلظت اجزای آن‌ها متفاوت است و الزاماً قابل جایگزینی نیستند.

ACD برای چه آزمایش‌هایی استفاده می‌شود؟

برای برخی HLA، Histocompatibility، Cell-based، DNA و Research Workflows.

چرا ACD دکستروز دارد؟

Dextrose می‌تواند به‌عنوان منبع انرژی برای سلول‌های خون عمل کند.

آیا ACD برای HLA مناسب است؟

در بسیاری از HLA/Histocompatibility Workflows استفاده می‌شود، اما Sample Requirement روش باید بررسی شود.

آیا ACD برای استخراج DNA مناسب است؟

می‌تواند مناسب باشد، اما EDTA Blood در Routine Molecular Genetics بسیار رایج‌تر است.

آیا ACD برای PCR مناسب است؟

DNA استخراج‌شده از ACD Blood در برخی PCR-based Workflows قابل استفاده است و مشکل مهار Heparin را ندارد، اما باید Assay Validation بررسی شود.

آیا ACD برای کاریوتایپ مناسب است؟

در برخی Protocolها قابل استفاده است، ولی برای Peripheral Blood Karyotype معمولاً Sodium Heparin رایج‌تر است.

آیا ACD برای CBC مناسب است؟

خیر. برای CBC معمولاً EDTA استفاده می‌شود.

آیا ACD برای PT و PTT مناسب است؟

خیر. برای Coagulation Routine از Sodium Citrate Tube استفاده می‌شود.

آیا ACD برای قند خون مناسب است؟

خیر؛ ACD خود حاوی Dextrose است.

آیا ACD برای Calcium مناسب است؟

خیر، زیرا Citrate با Calcium برهم‌کنش دارد.

آیا ACD-A و ACD-B را می‌توان جایگزین کرد؟

بدون تأیید پروتکل آزمایشگاه خیر.

مهم‌ترین نکته هنگام خرید ACD چیست؟

مشخص کردن Solution A یا B، Draw Volume، Application، Brand و Catalog Number.

منابع

Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). Collection of Diagnostic Venous Blood Specimens
World Health Organization. WHO Guidelines on Drawing Blood: Best Practices in Phlebotomy
McPherson RA, Pincus MR. Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods
Rifai N, Horvath AR, Wittwer CT. Tietz Textbook of Laboratory Medicine
American Society for Histocompatibility and Immunogenetics (ASHI). Laboratory guidance and standards for histocompatibility and immunogenetics testing
BD. Vacutainer ACD Blood Collection Tubes – Solution A and Solution B Technical Information
Arsham MS, Barch MJ, Lawce HJ. The AGT Cytogenetics Laboratory Manual
Current laboratory guidance for specimen collection in HLA, cellular and molecular testing