Heparin چیست؟

Heparin یک Anticoagulant است که با تقویت عملکرد Antithrombin باعث مهار تعدادی از فاکتورهای فعال انعقادی می‌شود.

از مهم‌ترین Targets می‌توان به:

Thrombin یا Factor IIa

Factor Xa

اشاره کرد.

در نتیجه تشکیل Fibrin کاهش یافته و خون لخته نمی‌شود.

نمونه لوله خون‌گیری Heparin با درپوش سبز

لوله هپارین چیست؟

Heparin Blood Collection Tube لوله‌ای است که مقدار کنترل‌شده‌ای Heparin روی دیواره یا داخل Tube دارد. پس از ورود خون و Mixing مناسب، Heparin با نمونه مخلوط شده و از Coagulation جلوگیری می‌کند.

نمونه می‌تواند به دو شکل مورد استفاده قرار گیرد:

Whole Blood بدون Centrifugation.

Plasma پس از Centrifugation.

این ویژگی باعث شده Heparin Tube در بخش‌های مختلف آزمایشگاه کاربرد داشته باشد.

لوله هپارین چه رنگی است؟

در بسیاری از سیستم‌های Blood Collection، لوله‌های Heparin با:

Green Top شناخته می‌شوند.

اما رنگ درپوش به‌تنهایی کافی نیست.

روی Label باید مشخص شود:

انواع Heparin در لوله‌های خون‌گیری

سه فرم ممکن است در محصولات آزمایشگاهی دیده شوند:

این سه Tube را نباید بدون توجه به Assay جایگزین یکدیگر کرد.

Lithium Heparin چیست؟

Lithium Heparin نمک لیتیومی Heparin است و یکی از پرکاربردترین Anticoagulantها برای تهیه Plasma در Chemistry Laboratory محسوب می‌شود.

مزیت مهم آن این است که در مقایسه با بعضی Anticoagulantها، تداخل کمتری با بسیاری از Chemistry Assayها دارد.

به همین دلیل Lithium Heparin Plasma در بسیاری از Automated Chemistry Analyzerها استفاده می‌شود.

Sodium Heparin چیست؟

Sodium Heparin نمک سدیمی Heparin است.

این Anticoagulant در برخی کاربردهایی که Whole Blood حاوی سلول‌های زنده موردنیاز است اهمیت دارد.

یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها:

Peripheral Blood Cytogenetics است.

Sodium Heparinized Blood به‌طور گسترده برای کشت Lymphocyte و انجام Karyotype استفاده می‌شود.

تفاوت Lithium Heparin و Sodium Heparin چیست؟

انتخاب نهایی باید بر اساس دستورالعمل Assay انجام شود.

Ammonium Heparin چیست؟

Ammonium Heparin فرم دیگری از Heparin است که در بعضی محصولات Blood Collection وجود دارد.

امروزه Lithium Heparin و Sodium Heparin در بسیاری از Laboratory Workflows شناخته‌شده‌تر هستند.

وجود Ammonium در Additive نیز باید هنگام اندازه‌گیری Analyteهای مرتبط در نظر گرفته شود.

Heparin چگونه از انعقاد جلوگیری می‌کند؟

Heparin عملکرد:

Antithrombin را افزایش می‌دهد. Antithrombin یک مهارکننده طبیعی Coagulation Proteaseها است.

با حضور Heparin، مهار فاکتورهایی مانند:

Thrombin و Factor Xa افزایش پیدا می‌کند.

در نتیجه:

به شکل طبیعی پیش نمی‌رود و Clot Formation مهار می‌شود.

تفاوت مکانیسم Heparin و EDTA چیست؟

EDTA با:

Chelation of Calcium عمل می‌کند.

اما Heparin عمدتاً از طریق:

Antithrombin عمل می‌کند.

بنابراین این دو Anticoagulant اثر یکسانی روی نمونه ندارند و برای کاربردهای متفاوتی استفاده می‌شوند.

تفاوت Heparin و Sodium Citrate چیست؟

Citrate نیز با کاهش Calcium آزاد از انعقاد جلوگیری می‌کند، اما این اتصال برای Coagulation Testing مناسب‌تر و قابل برگشت‌تر است.

به همین دلیل:

در حالی که:

استفاده می‌شود.

Lithium Heparin در Clinical Chemistry

یکی از مهم‌ترین کاربردهای Lithium Heparin تهیه Plasma برای آزمایش‌های Biochemistry است.

بسته به Analyzer و Method ممکن است برای آزمایش‌هایی مانند:

استفاده شود. Sample Type تأییدشده هر Assay باید بررسی شود.

چرا Plasma برای Chemistry مفید است؟

در Serum Tube باید قبل از Centrifugation منتظر تشکیل Clot ماند.

اما در Heparinized Blood:

Clot Formation وجود ندارد. بنابراین می‌توان پس از Mixing و طبق Workflow مناسب، نمونه را سریع‌تر Centrifuge کرد.

این موضوع در:

می‌تواند مزیت مهمی باشد.

تفاوت Plasma و Serum چیست؟

از خون حاوی Anticoagulant تهیه می‌شود و Coagulation Proteins از جمله Fibrinogen را حفظ می‌کند.

Serum پس از تشکیل Clot تهیه می‌شود و Fibrinogen در فرآیند انعقاد تا حد زیادی مصرف شده است.

آیا Lithium Heparin برای Electrolytes مناسب است؟

برای بسیاری از Electrolyte Measurements، Lithium Heparin Plasma نمونه‌ای رایج است.

اما انتخاب Heparin باید متناسب با Analyte باشد.

برای مثال اگر هدف اندازه‌گیری:

Lithium باشد، استفاده از Lithium Heparin Tube واضحاً نامناسب است.

چرا Lithium Heparin برای Lithium Test مناسب نیست؟

چون خود Tube حاوی Lithium است. در نتیجه Additive می‌تواند باعث افزایش کاذب Lithium در Sample شود.

بنابراین:

است. Sample Type مناسب باید طبق روش آزمایشگاه انتخاب شود.

آیا Sodium Heparin برای Sodium مناسب است؟

وجود Sodium در Anticoagulant می‌تواند Sodium Measurement را تحت تأثیر قرار دهد.

بنابراین برای Electrolyte Testing باید نوع Heparin متناسب با Analyte انتخاب شود.

همین اصل برای Lithium و Ammonium نیز وجود دارد.

کاربرد Sodium Heparin در کاریوتایپ

یکی از مهم‌ترین کاربردهای Sodium Heparinized Blood در آزمایشگاه ژنتیک:

Peripheral Blood Karyotyping است. در این آزمایش به Lymphocyteهای زنده نیاز داریم.

نمونه خون به محیط کشت منتقل می‌شود و سلول‌ها با Mitogenهایی مانند PHA تحریک می‌شوند تا وارد Cell Division شوند.

سپس در مرحله مناسب Metaphase Arrest انجام شده و Chromosomeها بررسی می‌شوند.

چرا برای کاریوتایپ از Heparin استفاده می‌شود؟

در Karyotyping هدف فقط جلوگیری از Clot نیست.

باید:

Viable Cells برای Cell Culture حفظ شوند.

Heparinized Blood برای بسیاری از Cytogenetic Culture Protocolها مناسب است و به همین دلیل برای Peripheral Blood Karyotype رایج است.

چرا EDTA برای کاریوتایپ خون محیطی انتخاب مناسبی نیست؟

EDTA Calcium و سایر یون‌های دوظرفیتی را Chelate می‌کند. این مسئله می‌تواند برای Viability و عملکرد سلول‌ها در Culture نامطلوب باشد.

در Cytogenetics نیاز داریم Lymphocyteها:

به همین دلیل Heparinized Blood معمولاً نسبت به EDTA Blood ترجیح داده می‌شود.

آیا Lithium Heparin برای کاریوتایپ مناسب است؟

در Cytogenetics باید SOP آزمایشگاه و Collection Requirement مشخص باشد.

برای Peripheral Blood Chromosome Analysis، Sodium Heparin به‌طور گسترده استفاده می‌شود.

بنابراین اگر آزمایشگاه Sodium Heparin را Validate کرده است، بهتر است نمونه دقیقاً با همان Tube دریافت شود.

نباید صرفاً به دلیل سبز بودن درپوش، هر Heparin Tube را جایگزین کرد.

Heparin در FISH

نوع Sample موردنیاز FISH به کاربرد بستگی دارد.

اگر FISH روی سلول‌های خون یا Bone Marrow انجام شود، ممکن است Heparinized Sample در بعضی Workflows قابل استفاده باشد.

اما برای:

Collection متفاوت است. بنابراین FISH یک Sample Requirement واحد ندارد.

Heparin در Flow Cytometry

Heparinized Whole Blood در برخی Flow Cytometry Assayها قابل استفاده است.

به‌خصوص زمانی که حفظ عملکرد سلول‌ها اهمیت دارد، نوع Anticoagulant می‌تواند روی:

اثر بگذارد. با این حال EDTA نیز در بسیاری از Flow Cytometry Workflows استفاده می‌شود.

انتخاب باید بر اساس Assay باشد.

Heparin در Blood Gas Analysis

Heparin یکی از Anticoagulantهای مهم در Blood Gas Sampling است.

در Blood Gas Syringeها معمولاً از Heparin مناسب و کنترل‌شده استفاده می‌شود.

در این کاربرد باید از Heparinization مناسب استفاده شود تا:

به حداقل برسد. Blood Gas Collection با Green Top Tube معمولی الزاماً یکسان نیست.

Balanced Heparin چیست؟

در Blood Gas Analysis ممکن است از:

Electrolyte-balanced Heparin استفاده شود.هدف کاهش اثر Heparin بر Electrolyte Measurement،  به‌خصوص Ionized Calcium است.

این نوع Heparin با Heparin Tube روتین Chemistry تفاوت دارد.

آیا Heparin برای Ionized Calcium مناسب است؟

Ionized Calcium به شرایط Sample Collection بسیار حساس است.

نوع و مقدار Heparin می‌تواند نتیجه را تغییر دهد. برای Blood Gas/Electrolyte Measurement باید از Collection System مناسب و Validate شده، مانند Balanced Heparin System، استفاده شود.

Heparin و PCR

یکی از محدودیت‌های مهم Heparin:

PCR Inhibition است. Heparin می‌تواند فعالیت Enzymeهای مورد استفاده در Nucleic Acid Amplification را مختل کند.

بنابراین Heparinized Blood معمولاً انتخاب اول برای بسیاری از PCR-based Tests نیست.

چرا Heparin می‌تواند PCR را مهار کند؟

Heparin یک Molecule بسیار Charged است و می‌تواند با اجزای واکنش Molecular Interaction داشته باشد.

اگر Heparin همراه Nucleic Acid Extract باقی بماند، ممکن است:

شدت این اثر به Assay و Extraction Method بستگی دارد.

برای PCR چه Tubeای بهتر است؟

برای بسیاری از Molecular Genetic Tests:

EDTA Whole Blood ترجیح داده می‌شود.

این موضوع شامل بسیاری از:

می‌شود.

البته Sample Requirement همان Assay باید مبنا باشد.

آیا Heparin برای DNA Extraction مناسب است؟

از نظر فنی می‌توان از بعضی Heparinized Samples DNA استخراج کرد، اما وجود Heparin می‌تواند Downstream Enzymatic Reactions را مختل کند.

بنابراین اگر قرار است DNA برای PCR استفاده شود، EDTA Blood معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.

لوله PST چیست؟

PST مخفف:

Plasma Separator Tube است.

PST معمولاً ترکیبی از:

دارد.

بعد از Centrifugation، Gel بین Plasma و Blood Cells قرار می‌گیرد.

تفاوت Green Tube و PST چیست؟

تفاوت PST و SST چیست؟

(PST) Plasma Separator Tube

معمولاً:

Lithium Heparin + Gel

(SST) Serum Separator Tube

معمولاً:

Clot Activator + Gel

آیا لوله Heparin باید بعد از خون‌گیری مخلوط شود؟

بله.

Heparin باید به‌طور مناسب در خون توزیع شود.

بنابراین Tube باید بلافاصله طبق دستور سازنده با:

Gentle Inversion مخلوط شود.

تعداد Inversion باید بر اساس همان محصول باشد.

اگر Heparin Tube خوب مخلوط نشود چه می‌شود؟

ممکن است:

ایجاد شود.

این مسئله می‌تواند Plasma Quality را کاهش دهد و Automated Analyzer را دچار مشکل کند.

آیا Heparin Tube را باید Shake کرد؟

خیر.

Shake شدید می‌تواند باعث:

شود. Mixing باید آرام و کنترل‌شده باشد.

آیا Fill Volume مهم است؟

بله.

مقدار Heparin داخل Tube برای Draw Volume مشخصی طراحی شده است.

Underfilling شدید می‌تواند نسبت:

Heparin : Blood را افزایش دهد. این مسئله ممکن است روی بعضی Assayها اثر بگذارد.

سانتریفیوژ Heparin Tube

اگر هدف تهیه Plasma باشد، Tube پس از Collection و Mixing مناسب Centrifuge می‌شود.

شرایط باید مطابق:

باشد.

پارامترهای اصلی:

هستند.

آیا Heparin Plasma باید از سلول‌ها جدا شود؟

بله، برای بسیاری از Chemistry Tests تماس طولانی Plasma با سلول‌ها مطلوب نیست.

سلول‌ها همچنان Metabolically Active هستند و می‌توانند بعضی Analyteها را تغییر دهند.

بنابراین Separation به‌موقع اهمیت دارد.

Hemolysis در Heparin Plasma

Hemolysis می‌تواند بسیاری از Chemistry Results را تغییر دهد.

برای مثال ممکن است روی:

اثر بگذارد.

پذیرش نمونه باید بر اساس Hemolysis Index و مشخصات Assay انجام شود.

آیا Heparin Plasma برای Glucose مناسب است؟

در بسیاری از Chemistry Methods، Lithium Heparin Plasma برای Glucose قابل استفاده است.

اما اگر Plasma سریع از سلول‌ها جدا نشود، Glycolysis ادامه پیدا می‌کند.

بنابراین برای Glucose:

است. اگر Delay قابل توجه وجود دارد، Sample Collection Strategy باید متناسب با آن انتخاب شود.

آیا Heparin برای CBC مناسب است؟

به‌طور روتین خیر.

برای CBC، EDTA به دلیل حفظ مناسب‌تر Cellular Morphology انتخاب رایج‌تری است.

Heparin می‌تواند در Blood Film باعث Background نامطلوب و تغییرات دیگری شود.

آیا Heparin برای PT و PTT مناسب است؟

خیر.

برای PT، INR و aPTT از Sodium Citrate Plasma استفاده می‌شود.

وجود Heparin می‌تواند Coagulation Assays را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.

Heparin Contamination چیست؟

اگر نمونه از IV Line یا Catheter حاوی Heparin گرفته شود، ممکن است Sample به Heparin آلوده شود.

این مسئله به‌خصوص در Coagulation Testing می‌تواند باعث:

aPTT کاذب طولانی شود. بنابراین Collection Technique اهمیت زیادی دارد.

Order of Draw و Heparin Tube

در نمونه‌گیری چندلوله‌ای باید Order of Draw استاندارد رعایت شود.

هدف جلوگیری از انتقال Additive یک Tube به Tube دیگر است.

Heparin Carryover می‌تواند بعضی Assayها را تغییر دهد.

بنابراین Green Tube باید در جایگاه مناسب SOP خون‌گیری قرار گیرد.

نگهداری Heparinized Blood برای Cytogenetics

در Cytogenetics موضوع با Chemistry متفاوت است.

هدف حفظ:

Cell Viability است.

شرایط:

می‌توانند روی Growth سلولی و تعداد Metaphaseها اثر بگذارند.

نمونه نامناسب ممکن است باعث:

شود.

آیا خون کاریوتایپ را باید فریز کرد؟

خیر.

برای Peripheral Blood Karyotype به سلول‌های زنده نیاز داریم.

Freezing Whole Blood بدون Cryopreservation Protocol مناسب می‌تواند سلول‌ها را تخریب کند.

نمونه باید طبق SOP آزمایشگاه Cytogenetics منتقل و کشت شود.

آیا خون کاریوتایپ را باید سانتریفیوژ کرد؟

در Workflow معمول Peripheral Blood Lymphocyte Culture، نمونه به شکل Heparinized Whole Blood دریافت می‌شود.

آزمایشگاه مقدار مشخصی از خون را به Culture Medium اضافه می‌کند.

بنابراین نمونه قبل از کشت به‌طور روتین مانند Chemistry Plasma Tube سانتریفیوژ نمی‌شود.

Sodium Heparin در کشت لنفوسیت

برای Karyotype خون محیطی، مقدار مشخصی Whole Blood به محیط کشت حاوی مواد موردنیاز اضافه می‌شود.

یکی از اجزای مهم:

PHA یا Phytohemagglutinin است.

PHA باعث تحریک Lymphocyteها برای ورود به Cell Cycle می‌شود.

پس از Culture، در زمان مناسب Metaphase Arrest انجام می‌شود و Chromosome Preparation

صورت می‌گیرد.

اهمیت Tube مناسب در Cytogenetics

حتی اگر نمونه از نظر حجم مناسب باشد، Anticoagulant نامناسب می‌تواند کیفیت Culture را کاهش دهد.

بنابراین هنگام پذیرش نمونه Cytogenetics باید مواردی مانند:

بررسی شوند.

مزایا و محدودیت‌های لوله Heparin

برندهای مطرح لوله Heparin

هنگام خرید لوله Heparin به چه نکاتی توجه کنیم؟

هنگام استعلام بهتر است فقط عبارت «لوله سبز» نوشته نشود. مشخصات فنی باید تا حد امکان دقیق تعیین شوند.

Lithium Heparin بخریم یا Sodium Heparin؟

انتخاب کاملاً به کاربرد بستگی دارد.

برای Routine Clinical Chemistry

اغلب:

Lithium Heparin گزینه رایجی است.

برای Peripheral Blood Cytogenetics

اغلب:

Sodium Heparin استفاده می‌شود.

بنابراین سؤال درست هنگام خرید این نیست که:

«لوله سبز دارید؟»

بلکه باید پرسید:

«چه نوع Heparin، با چه حجم و برای چه کاربردی؟»

سؤالات متداول