لوله ونوجکت چیست؟

اجزای سیستم ونوجکت

یک سیستم Vacuum Blood Collection معمولاً از اجزای زیر تشکیل می‌شود:

سیستم Vacuum Blood Collection چگونه کار می‌کند؟

اصل عملکرد بسیار ساده است.

فشار داخل Tube کمتر از فشار محیط است.

هنگامی که مسیر بین:

برقرار می‌شود، اختلاف فشار باعث ورود خون به Tube می‌شود.

مقدار Vacuum به‌گونه‌ای طراحی شده است که حجم مشخصی از خون وارد لوله شود.

به همین دلیل باید اجازه داد Tube تا حجم تعیین‌شده پر شود؛ به‌خصوص زمانی که نسبت خون به Additive اهمیت دارد.

چرا لوله ونوجکت وکیوم است؟

وجود Vacuum باعث می‌شود حجم خون‌گیری تا حد زیادی از قبل تعریف شده باشد.

این موضوع چند مزیت دارد:

مورد آخر به‌خصوص در بعضی آزمایش‌ها اهمیت زیادی دارد.

انواع لوله ونوجکت

لوله‌های خون‌گیری Venoject بسته به Additive و کاربرد می‌توانند انواع متفاوتی داشته باشند.

از گروه‌های مهم می‌توان به:

اشاره کرد.

اما باید توجه داشت که مدل‌های موجود و Color Coding ممکن است بر اساس بازار، کشور و نسل محصول متفاوت باشند.

بنابراین برای شناسایی قطعی Tube باید Label و مشخصات سازنده بررسی شود.

لوله ونوجکت EDTA

یکی از انواع مهم Venoject، Tube حاوی:

است.

EDTA با Chelation یون Calcium از انعقاد خون جلوگیری می‌کند.

فرآیند کلی:

Blood + EDTA

↓

Calcium Chelation

↓

Inhibition of Coagulation

↓

Whole Blood Sample است.

EDTA Tube چه کاربردی دارد؟

EDTA یکی از پرکاربردترین Anticoagulantها در Hematology است.

کاربردهای رایج شامل:

است.

علت استفاده گسترده از EDTA در Hematology، حفظ نسبتاً مناسب مورفولوژی سلول‌های خونی است.

آیا همه EDTAها یکسان هستند؟

خیر.

فرم‌های مختلفی از EDTA وجود دارد، از جمله:

نوع دقیق Additive باید از Label همان Tube مشخص شود.

بنابراین نباید صرفاً با دیدن رنگ درپوش بگوییم:

«این لوله EDTA است»

بلکه بهتر است نوشته روی Tube نیز بررسی شود.

لوله ونوجکت Serum

گروه دیگری از Venoject Tubes برای تهیه:

استفاده می‌شوند.

در این Tubeها هدف این است که خون ابتدا منعقد شود.

سپس با Centrifugation:

Blood

↓

Clot Formation

↓

Centrifugation

↓

Serum از بخش سلولی و Clot جدا می‌شود.

Serum چیست؟

Serum بخش مایع خون بعد از تشکیل Clot است.

به‌طور ساده:

Plasma – Fibrinogen و برخی عوامل مصرف‌شده در انعقاد ≈ Serum

Serum در بسیاری از آزمایش‌های:

استفاده می‌شود.

لوله Serum Separator چیست؟

برخی لوله‌های Serum علاوه بر سیستم تسریع یا تسهیل تشکیل Clot، دارای:

هستند.

بعد از Centrifugation، Gel بین:

Serum و Blood Cells / Clot قرار می‌گیرد.

این Barrier می‌تواند جداسازی Serum از اجزای سلولی را ساده‌تر کند.

چرا Separator Gel اهمیت دارد؟

اگر Serum برای مدت طولانی در تماس با Blood Cells باقی بماند، غلظت برخی Analyteها ممکن است تغییر کند.

Separator Gel پس از Centrifugation یک سد فیزیکی ایجاد می‌کند.

این جداسازی برای بسیاری از Workflowهای آزمایشگاهی مفید است.

لوله Clot Activator چیست؟

برخی Serum Tubes دارای موادی هستند که فرآیند تشکیل Clot را تسریع می‌کنند.

هدف:

کاهش زمان لازم قبل از Centrifugation است.

البته زمان لازم برای Clotting باید مطابق دستورالعمل همان Tube رعایت شود.

مدل‌های Rapid Clotting نیز برای بعضی سیستم‌های Venoject II عرضه شده‌اند.

لوله ونوجکت سیترات

نوع دیگری از Vacuum Blood Collection Tube حاوی:

است.

Sodium Citrate با اتصال برگشت‌پذیر به Calcium از انعقاد خون جلوگیری می‌کند.

این ویژگی باعث شده Citrate Tube برای:

بسیار مهم باشد.

لوله سیترات برای چه آزمایش‌هایی استفاده می‌شود؟

از مهم‌ترین آزمایش‌ها می‌توان به:

اشاره کرد.

در این لوله‌ها رعایت نسبت صحیح:

اهمیت بسیار زیادی دارد.

چرا لوله سیترات باید تا حجم مناسب پر شود؟

این یکی از مهم‌ترین نکات Pre-analytical در Coagulation Testing است.

مقدار Citrate موجود در Tube برای حجم مشخصی از خون طراحی شده است.

اگر Tube به میزان کافی پر نشود:

Citrate نسبت به Blood بیشتر می‌شود

و این موضوع می‌تواند روی نتیجه تست‌های انعقادی اثر بگذارد.

بنابراین Underfilling در Citrate Tubes اهمیت بیشتری نسبت به بسیاری از لوله‌های دیگر دارد.

لوله ونوجکت هپارین

برخی Blood Collection Tubes از:

به‌عنوان Anticoagulant استفاده می‌کنند.

انواع مورد استفاده می‌توانند شامل:

باشند.

این Tubeها برای تهیه:

Heparinized Plasma یا Whole Blood در برخی کاربردها استفاده می‌شوند.

لوله هپارین چه کاربردی دارد؟

بسته به نوع Tube و روش آزمایش می‌تواند در:

استفاده شود.

برای مثال در برخی روش‌های Cytogenetics، Heparinized Blood برای کشت Lymphocyte مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اما نوع Anticoagulant باید با آزمایش موردنظر سازگار باشد.

تفاوت Serum، Plasma و Whole Blood

انتخاب Tube در واقع تا حد زیادی به این سؤال بستگی دارد:

آزمایش به Serum، Plasma یا Whole Blood نیاز دارد؟

رنگ لوله‌های ونوجکت

Color Coding برای تشخیص سریع Tube بسیار مفید است، اما یک نکته مهم وجود دارد:

رنگ درپوش را نباید به‌تنهایی معیار قطعی تشخیص Additive دانست.

زیرا Color Coding می‌تواند بر اساس:

متفاوت باشد.

بنابراین همیشه باید:

بررسی شود.

چرا نباید فقط به رنگ لوله اعتماد کنیم؟

فرض کنید اپراتور صرفاً بر اساس تجربه قبلی یک Purple Tube را EDTA در نظر بگیرد.

اگر محصول مربوط به یک Manufacturer یا Product Line متفاوت باشد، امکان تفاوت در Additive یا مشخصات وجود دارد.

بنابراین روش درست:

اما:

است.

این موضوع در آزمایشگاه اهمیت زیادی دارد.

چرا لوله را بعد از خون‌گیری مخلوط می‌کنند؟

در Tubeهای حاوی Anticoagulant یا Additive باید خون با ماده داخل Tube تماس کافی پیدا کند.

روش معمول:

است.

Tube نباید به‌شدت Shake شود؛ زیرا Shaking شدید می‌تواند خطر:

را افزایش دهد.

تعداد Inversion باید مطابق دستور سازنده همان Tube انجام شود.

Hemolysis چیست؟

Hemolysis به تخریب Red Blood Cells و آزاد شدن محتویات آن‌ها در Serum یا Plasma گفته می‌شود.

این اتفاق می‌تواند روی نتایج بسیاری از آزمایش‌ها تأثیر بگذارد.

نمونه Hemolyzed ممکن است دارای افزایش کاذب یا تغییر در برخی Analyteها باشد.

عوامل مختلفی می‌توانند Hemolysis ایجاد کنند، از جمله:

Order of Draw چیست؟

وقتی از یک بیمار چند Tube مختلف گرفته می‌شود، ترتیب جمع‌آوری آن‌ها اهمیت دارد.

هدف اصلی:

کاهش Carryover افزودنی یک Tube به Tube بعدی

است.

برای مثال انتقال مقدار کمی EDTA به یک Tube Chemistry می‌تواند روی برخی نتایج آزمایش اثر بگذارد.

Order of Draw باید بر اساس دستورالعمل معتبر آزمایشگاه و نوع سیستم خون‌گیری تعیین شود.

چرا حجم خون‌گیری اهمیت دارد؟

هر Vacuum Tube برای:

مشخصی طراحی شده است.

حجم صحیح به‌خصوص در Tubeهایی که Additive دارند اهمیت دارد.

اگر خون بسیار کمتر از حجم موردنظر وارد شود:

تغییر می‌کند.

این مسئله در Citrate Tube اهمیت ویژه‌ای دارد، اما در سایر Tubeها نیز باید Fill Volume مناسب رعایت شود.

مراحل صحیح خون‌گیری با Vacuum Tube

تفاوت Venoject و Vacutainer چیست؟

این دو نام گاهی در مکالمات روزمره آزمایشگاهی به‌جای «لوله وکیوم» استفاده می‌شوند، اما در اصل نام‌های تجاری هستند.

نام یک سیستم/خانواده Blood Collection مرتبط با Terumo است.

نام تجاری سیستم Blood Collection شرکت BD است.

از نظر مفهوم کلی، هر دو در خانواده:

قرار می‌گیرند.

بنابراین بهتر است نام عمومی محصول را:

در نظر بگیریم.

تفاوت Venoject و Microtube

Microcollection Tubes برای حجم‌های بسیار کمتر نمونه طراحی شده‌اند و معمولاً در شرایطی مانند:

کاربرد دارند.

Venoject استاندارد معمولاً برای Venous Blood Collection با سیستم Vacuum استفاده می‌شود.

کاربرد ونوجکت در هماتولوژی

در Hematology، Tube حاوی EDTA اهمیت زیادی دارد.

از نمونه می‌توان برای آزمایش‌هایی مانند:

استفاده کرد.

کیفیت نمونه در این آزمایش‌ها اهمیت زیادی دارد؛ وجود Clot می‌تواند به‌خصوص Platelet Count و Cell Count را مختل کند.

کاربرد ونوجکت در بیوشیمی

برای بسیاری از Biochemistry Tests از:

Serum یا Plasma استفاده می‌شود.

بنابراین بسته به روش آزمایش ممکن است:

انتخاب شود.

انتخاب Tube باید بر اساس Method و توصیه سازنده Reagent/Analyzer انجام شود.

کاربرد ونوجکت در آزمایش‌های انعقادی

برای Coagulation Tests معمولاً از:

استفاده می‌شود.

در این آزمایش‌ها:

Fill Volume و Blood-to-Anticoagulant Ratio اهمیت ویژه‌ای دارند.

وجود Clot یا Underfilling می‌تواند Sample را برای بعضی آزمایش‌ها نامناسب کند.

کاربرد در آزمایش‌های مولکولی

در Molecular Diagnostics نوع Tube به:

بستگی دارد.

برای بعضی آزمایش‌های DNA-based، EDTA Whole Blood بسیار رایج است.

اما انتخاب Tube باید با Protocol آزمایش هماهنگ باشد، زیرا برخی Anticoagulantها می‌توانند روی مراحل Downstream تأثیر بگذارند.

کاربرد در ژنتیک و سیتوژنتیک

در Genetics، نوع Tube کاملاً به آزمایش بستگی دارد.

برای مثال:

DNA Extraction

EDTA Blood یکی از نمونه‌های رایج است.

Peripheral Blood Karyotype

Heparinized Blood در بسیاری از Cytogenetic Protocolها استفاده می‌شود.

بنابراین ارسال یک نوع Tube برای تمام آزمایش‌های ژنتیک صحیح نیست.

تفاوت Venoject و لوله معمولی خون‌گیری

عوامل مؤثر بر کیفیت نمونه

کیفیت نمونه فقط به Tube بستگی ندارد.

عوامل مهم عبارت‌اند از:

انتخاب Tube صحیح

Additive باید با Test سازگار باشد.

Fill Volume

لوله باید به میزان مناسب پر شود.

Mixing

Tube حاوی Additive باید طبق دستور سازنده Mix شود.

Hemolysis

باید تا حد امکان از آن جلوگیری شود.

Clot Formation

در Anticoagulated Samples نامطلوب است.

زمان انتقال

تاخیر می‌تواند بعضی Analyteها را تغییر دهد.

Temperature

شرایط حمل به نوع آزمایش بستگی دارد.

Centrifugation

زمان و RCF باید مطابق Protocol باشد.

مزایا و محدودیت‌ها

کاربرد در آزمایشگاه‌های مختلف

برندهای مطرح لوله‌های خون‌گیری وکیوم

از برندها و خانواده‌های شناخته‌شده در Vacuum Blood Collection می‌توان به:

اشاره کرد.

اما هنگام انتخاب محصول، فقط Brand مهم نیست و باید:

نیز بررسی شوند.

هنگام خرید لوله ونوجکت به چه نکاتی توجه کنیم؟

قبل از سفارش بهتر است موارد زیر مشخص باشند:

بنابراین درخواست:

«لوله ونوجکت می‌خواهم» به‌تنهایی کافی نیست.

درخواست دقیق‌تر مثلاً می‌تواند شامل:

باشد.

سؤالات متداول